Onafhankelijke gidsen om wijn te begrijpen, zonder poespas Bekijk het kanaal
Oude flessen onder schimmel en aanslag in een zeer vochtige keldernis

Luchtvochtigheid bij wijn bewaren: meten en bijsturen

In het kort

  • Wine Spectator noemt 50 tot 80% relatieve luchtvochtigheid veilig voor wijn en ongeveer 70% ideaal. Decanter kiest 65 tot 70%; Jancis Robinson noemt ongeveer 75% bij 13 °C.
  • Langdurig droge lucht kan volgens Jancis Robinson een natuurkurk uitdrogen. Wine Spectator ziet dat vooral als risico bij jarenlang bewaren.
  • In een erg vochtige kelder lijden volgens Jancis Robinson vooral etiketten en de verkoopbaarheid. Wine Spectator zegt dat schimmel een goed afgesloten wijn niet aantast.
  • Meet met een losse hygrometer bij de flessen. Voor droge lucht noemen Jancis Robinson en fabrikant Liebherr een bak water; bij vochtige lucht noemt Liebherr een ontvochtiger.

Wat is de ideale luchtvochtigheid voor wijn? Er bestaat geen waarde waar alle bronnen het over eens zijn. Een vochtige Nederlandse kelder vraagt iets anders dan een centraal verwarmd appartement in de winter. Ook de bewaartijd en de afsluiting tellen mee.

Bij wijn thuis bewaren horen ook temperatuur en licht, maar hier gaat het om het vocht in de lucht rond je flessen. Met een hygrometer zie je of ingrijpen nodig is. Daarna kun je gericht bijsturen.

Welke luchtvochtigheid is goed voor wijn?

Wine Spectator beschouwt 50 tot 80% als veilig en noemt ongeveer 70% ideaal. Decanter adviseert 65 tot 70%, terwijl Jancis Robinson rond 75% bij 13 °C noemt en bij hogere temperatuur een lagere waarde passend vindt.

Wie raadt wat aan? Luchtvochtigheid Context
Wine Spectator 50 tot 80%, rond 70% ideaal Ruime veilige band voor wijnopslag.
Decanter, Sebastian Riley-Smith 65 tot 70% Advies voor het bewaren van fijne wijn.
Jancis Robinson Ongeveer 75% bij 13 °C Bij een hogere temperatuur noemt ze een lagere luchtvochtigheid.
CIVB, bordeaux.com 70 tot 80% De bewaarpagina vraagt om een stabiele, gezonde kelder.
CIVB, andere pagina 70 tot 75% Dezelfde organisatie geeft hier een smallere band.
Comité Champagne 60 tot 80% Constante luchtvochtigheid voor champagne.

Een praktische richtwaarde is de ongeveer 70% van Wine Spectator. Het Australian Wine Research Institute (AWRI) adviseert vooral schommelingen te beperken en merkt op dat de meeste opslagruimten hun luchtvochtigheid niet actief regelen.

Hoe dringend is droge lucht?
Wine Spectator ziet droge lucht vooral als probleem in een uitzonderlijk droog klimaat of wanneer je flessen 10 jaar of langer wilt bewaren. Voor flessen die je binnenkort opent, is een kleine afwijking minder reden tot zorg.

Wat doen te droge en te vochtige lucht met je flessen?

Onder 50% kan volgens Liebherr een natuurkurk krimpen. Boven 80% wijst dezelfde fabrikant op schimmel rond de kurk en beschadigde etiketten. Het verschil is belangrijk: droge lucht raakt op termijn de afsluiting, terwijl vocht vaak eerst de buitenkant van de fles aantast.

Wat je ziet Wat het betekent Waar je op let
Droge lucht rond natuurkurk Volgens CIVB kan de kurk krimpen en kan wijn daardoor oxideren. Fabrikant Vintec noemt een kurk die bij het openen afbrokkelt als mogelijk teken. Vooral relevant als je jarenlang bewaart, volgens Jancis Robinson.
Vochtige etiketten Jancis Robinson zegt dat een te vochtige kelder etiketten snel kan beschadigen en verkoop van de wijn kan bemoeilijken. Controleer de staat van de etiketten, vooral bij flessen die je later wilt verkopen.
Schimmel boven op de kurk CIVB verbindt dit aan te vochtige lucht. Volgens Wine Spectator tast schimmel een goed afgesloten wijn niet aan. Bekijk de afsluiting en het etiket apart van de inhoud.

Een muffe kelderkast of kruipruimte verdient dus aandacht, maar een aangetast etiket is geen bewijs dat de wijn verloren is. Jancis Robinson zegt zelfs dat een te vochtige kelder wijn onverkoopbaar kan maken zonder de wijn zelf te beschadigen.

Schimmel is niet hetzelfde als wijnschade.
Wine Spectator maakt het voorbehoud dat de wijn goed afgesloten moet zijn. Beoordeel daarom een beschimmelde fles niet alleen op de buitenkant. Blijvend vocht rond de flessen vraagt wel om een nieuwe meting en een drogere opslagplek voor kwetsbare etiketten.

Hoe meet je de luchtvochtigheid van een wijnkelder?

Gebruik een losse hygrometer op de plek waar de flessen staan. Fabrikant La Sommelière adviseert een onafhankelijke hygrometer en thermometer, ook bij een wijnklimaatkast met eigen display. Jancis Robinson controleert haar opslag met een hygrometer. Een losse momentopname zegt minder dan metingen tijdens zowel droge als vochtige perioden.

  1. Leg de meter bij de flessen. Zet hem op een plank ter hoogte van de flessen, niet pal naast een waterbak of ontvochtiger. Zo meet je de lucht rond de flessen.
  2. Kijk tijdens verschillende weersperioden. Noteer wat er gebeurt wanneer de centrale verwarming draait en wanneer de kelder vochtig aanvoelt. Vergelijk metingen op dezelfde plek.
  3. Schrijf temperatuur erbij. Jancis Robinson koppelt haar advies voor luchtvochtigheid aan de temperatuur. Een min/max-thermometer helpt volgens haar om een opslagplek te beoordelen, ook als je bij een bezoek niets bijzonders ziet.
  4. Controleer opnieuw na een ingreep. Houd de hygrometer op dezelfde plank wanneer je een waterbak of ontvochtiger gebruikt. Zo zie je het effect bij de flessen.

In een Nederlandse woning kunnen stookseizoen en vochtige kelderperioden heel verschillend uitpakken. Schrijf de aflezingen bij je flessenoverzicht als je je wijnkelder beheert. Zo kun je later zien in welke omstandigheden een kurk broos werd of etiketten gingen golven, zonder op je geheugen te vertrouwen.

Analoge thermo-hygrometer op een plank, met een wijzerplaat voor temperatuur en een voor luchtvochtigheid
Een wijzerplaat voor de temperatuur, een voor de relatieve luchtvochtigheid: een losse meter zegt meer dan het display van de kast. Foto: RuinDig/Yuki Uchida, CC BY 4.0, Wikimedia Commons (bijgesneden).

Hoe verhoog of verlaag je de luchtvochtigheid?

Bij droge lucht kun je volgens Jancis Robinson een bak water neerzetten; Liebherr noemt ook waterbakken voor een opslagruimte. Bij te vochtige lucht noemt Liebherr een ontvochtiger. Meet daarna opnieuw op dezelfde plek, want de lucht bij de flessen bepaalt of de ingreep zin heeft.

Droog appartement in de winter

Begin met een bak water in de opslagruimte, zoals Jancis Robinson doet. La Sommelière noemt daarnaast vochtige vulkanische stenen of een luchtbevochtiger voor een wijnkelder. Kies wat bij de ruimte past en volg de hygrometer; een natte bak vlak naast de meter geeft je geen bruikbaar beeld van de flessen.

Vochtige kelder of kruipruimte

Gebruik een ontvochtiger, de maatregel die Liebherr voor een te vochtige opslagruimte noemt. Kijk tegelijk naar etiketten en naar schimmel rond kurken. Als een kelderkast vochtig blijft, kan een andere bewaarplek verstandiger zijn voor flessen waarvan het etiket telt, zoals Jancis Robinsons waarschuwing over verkoop laat zien.

Water toevoegen of vocht weghalen lost een verkeerde bewaartemperatuur niet op. Vergelijk daarom ook je metingen met onze gids over de temperatuur voor het bewaren van wijn. Volgens het WSET hoort wijn voor lange opslag koeler te liggen dan in een gewone woonkamer. Houd vocht en temperatuur dus samen bij, vooral als je flessen lang wilt laten rijpen.

De gewone koelkast is geen wijnkelder.
Wine Spectator vindt de huishoudkoelkast geschikt voor wijn die je binnen enkele maanden opent, maar te koud en te droog voor lange opslag. Volgens het WSET kan een kurk daar op den duur zijn veerkracht verliezen. Meet je in een koelkast weinig vocht, dan is langer bewaren elders de logischere stap.

En de luchtvochtigheid in een wijnklimaatkast?

Voor langdurig rijpen vraagt fabrikant EuroCave in zijn FAQ 60 tot 80% luchtvochtigheid; Vintec wil in een kast met één temperatuur meer dan 50%. Bij een kast met meerdere serveertemperaturen waarschuwt Vintec juist dat de lucht voor natuurkurk op lange termijn te droog kan zijn. Het soort kast bepaalt dus wat je met een meting doet.

Kast en gebruik Advies van de fabrikant Wat je controleert
Kast om wijn te laten rijpen EuroCave noemt 60 tot 80% in zijn FAQ en op een andere pagina ongeveer 75%. EuroCave beschrijft vochtregeling via condensatie en wanden van de kast. Controleer de lucht bij de flessen met een losse hygrometer, zoals La Sommelière adviseert.
Kast met instelbare vochtigheid Liebherr noemt een instelbaar bereik van 50 tot 80% en een waarschuwing onder 50%. Op zijn Franse pagina noemt het merk 60% als minimum. Lees de handleiding van je eigen kast en vergelijk display en losse meter.
Kast met meerdere serveertemperaturen Vintec raadt aan flessen met natuurkurk binnen 6 maanden te laten rouleren. Volgens Vintec kan de middelste zone langer dienen voor flessen met schroefdop. Zie deze kast vooral als plek voor flessen die je gaat serveren, tenzij je eigen metingen anders uitwijzen.

Een wijnklimaatkast met meerdere zones kan flessen op serveertemperatuur voor wijn houden. Dat is een ander doel dan jarenlang rijpen. Vintec beschrijft bij zijn kasten een condensbak die vocht opnieuw laat verdampen en adviseert ruimte tussen de flessen en de achterwand.

Verwante gidsen

Bronnen

Beeld: beschimmelde flessen door Poom!, CC BY-SA 2.0; thermo-hygrometer door RuinDig/Yuki Uchida, CC BY 4.0; beide via Wikimedia Commons (bijgesneden).

Veelgestelde vragen

Wat is de ideale luchtvochtigheid in een wijnkelder?

Wine Spectator noemt 50 tot 80% veilig en ongeveer 70% ideaal. Decanter kiest 65 tot 70%, terwijl Jancis Robinson rond 75% bij 13 °C noemt. Meet dus je eigen kelder en kijk hoe stabiel de waarde blijft. Voor flessen met natuurkurk die lang moeten rijpen, is langdurig droge lucht volgens Jancis Robinson het belangrijkste aandachtspunt.

Is 50% luchtvochtigheid te laag voor wijn?

Nee, Wine Spectator rekent 50% nog tot de veilige band. Volgens Liebherr kan een natuurkurk onder 50% gaan krimpen. Wine Spectator verwacht problemen door droogte vooral bij zeer lange opslag of in uitzonderlijk droge klimaten. Meet door het stookseizoen heen voordat je een tijdelijke lage aflezing als blijvend probleem behandelt.

Is schimmel op een wijnkurk gevaarlijk voor de wijn?

Niet automatisch. Volgens Wine Spectator tast schimmel op een goed afgesloten fles de wijn niet aan. CIVB zegt wel dat vocht schimmel boven op de kurk kan bevorderen, en Jancis Robinson waarschuwt voor schade aan etiketten en de verkoopbaarheid. Kijk dus naar de afsluiting en beoordeel de fles niet alleen op een vlek aan de buitenkant.

Waar zet ik een hygrometer in de wijnkelder?

Zet een losse hygrometer op een plank bij de flessen, weg van een waterbak of ontvochtiger. La Sommelière adviseert een onafhankelijke meter, ook als een wijnklimaatkast al een display heeft. Schrijf de waarden op tijdens droge en vochtige perioden en meet na een ingreep weer op dezelfde plek. Zo vergelijk je de lucht die je flessen werkelijk omringt.

Hoe maak ik een droge wijnkelder vochtiger?

Zet een bak water in de opslagruimte en volg de hygrometer, zoals Jancis Robinson beschrijft. Liebherr noemt eveneens waterbakken. La Sommelière noemt daarnaast vochtige vulkanische stenen of een luchtbevochtiger voor de kelder. Controleer het effect bij de flessen, want de waarde pal naast de waterbak vertelt weinig over de rest van de ruimte.

Kan wijn met natuurkurk lang in een kast met meerdere temperaturen?

Vintec raadt dat voor zijn multi-temperatuurkasten af: volgens deze fabrikant blijft de lucht daarin niet vochtig genoeg voor langdurige opslag met natuurkurk. Vintec adviseert zulke flessen binnen 6 maanden te laten rouleren en noemt een middelste zone voor langere opslag van flessen met schroefdop. Meet je eigen kast en gebruik voor langdurig rijpen een omgeving die de kurk beschermt.

Misbruik van alcohol is gevaarlijk voor de gezondheid. Drink met mate. Verkoop verboden aan personen onder de 18 jaar.